Ultrasonografi insan kulağının duyamayacağı frekanstaki ses dalgalarının
değişik yoğunluktaki dokulardan farklı şekilde yansıması prensibine dayanan
bir inceleme şeklidir. Bu yöntemde x-ışını kullanılmayıp sadece ses
dalgaları kullanıldığından kişi ve bebek üzerinde hiçbir olumsuz etkisi
yoktur.Kadın hastalıkları ve doğum bölümünde karın üzerinden ve vajinal
yoldan olmak üzere iki şekilde uygulanır. Bunların kullanım alanları
birbirinden farklıdır. Vajinal ultrasonografi rahim değerlendirmesi,
yumurtalıkların değerlendirilmesi, yumurtlama takibi ve erken gebelikte son
derece faydalıdır. İleri dönem gebeliklerde ve karın içi yapıların
değerlendirilmesinde abdominal ultrason daha yardımcı olur.
Gebelikte ultrasonografi gebeliğin başından sonuna dek takibin en önemli
yardımcısıdır.Erken dönemde, gebeliğin tespiti,gebelik yaşının saptanması,
dış gebelik, mol gebelik gibi anormal gebelik durumlarının olmadığının
gösterilmesi, bebeğin kalp atımlarının saptanması, çoğul gebeliklerin
tanınması, gebelik ile beraber görülebilen yumurtalık kisti gibi
hastalıkların teşhisinde önemli rol oynar. Vajinal kanama varlığında düşük
olup olmadığı, bebeğin canlı olup olmadığı anlaşılabilir. Gebelik
ilerledikçe ultrasonun kullanım amacı da değişir. 16-20 haftalar arası
bebeğin tüm organlarının gelişimi incelenir. Ayrıca doppler ultrasonografi
ile kan damarlarında oluşan dolaşım bozuklukları saptanabilir. Bebeğin anne
karnındaki gelişimi, kilosu, amniyon mayiinin miktarı gebeliğin gidişatı
hakkında önemli bilgiler sağlar. Fetusun duruş şekli doğum şekline karar
vermede son derece önemlidir. İlerlemiş gebeliklerde ultrasonografinin bize
sağladığı en önemli faydalardan bir diğeri de plasentanın
değerlendirilmesine olanak sağlamasıdır. Plasenta previa ve abrubtio
plasenta tanıları ultrasonografi ile konur. Ayrıca plasentadaki yaşlanma
belirtileri saptanabilir.
Anne ve baba adayları açısından günümüzde ultrasonun en önemli
özelliklerinden birisi bebeğin cinsiyetinin saptanmasıdır. 16-20. haftalar
civarında uygun vakalarda cinsiyet gözlenebilir.
Son günlerde popüler olan bir başka konuda 3 boyutlu ultrasonografidir.
Burada ses dalgaları değişik açılardan değerlendirilir ve bilgisayara
programları ile gelen bilgiler işlenerek ekrana 3 boyutlu tahmini bir
görüntü yansıtılır. Bu sayede klasik ultrasonografi ile saptanamayan bazı
anomaliler tanınabilir.
